ضرورت‌های تحمیلی (قراردادی و غیرقراردادی) بر حقوق معنوی مؤلف در پرتو نظریه قراردادپذیری در ایران و اتحادیه اروپا

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد گروه حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

حقوق معنوی به‌ عنوان بازتاب و آیینه‌ای از شخصیت، باور و افکار پدیدآورندگان دانسته شده‌ است. با این حال، علی رغم صیانت از شخصیت، شهرت، اعتبار و خلاقیت پدیدآورندگان که متجلّی در آثار ادبی و هنری است، این حقوق با حقوق شخصیت که خاص هر انسان به صرف انسان بودن است، دارای تمایزاتی می‌باشد که سبب نفی مطلق گرایی نسبت به وجوه و خصیصه های آن و به طور خاص، ویژگی سلب‌ناپذیری می شود که این امر اراده ی آزادانه پدیدآورنده در تعیین فرجام دستاورد فکری را رقم خواهد زد و در نتیجه، امکان اعطای نیابت در اعمال حقوق معنوی، اسقاط حق تحت شرایط مشخص و تعیین چهارچوب بهره برداری از اثر نظیر تغییرات قابل اعمال را به پدیدآورنده اعطا می کند. با این حال، بهره‌برداری از آثار ادبی و هنری ناگزیر با الزاماتی روبه‌رو خواهد بود که گاه از طریق قرارداد و گاه به‌واسطه قواعد آمره و ملاحظات نظم عمومی و غیرقراردادی بر خالقان آثار فکری تحمیل می‌گردد که می‌توانند اعمال حقوق معنوی را در عمل دگرگون ساخته و اراده‌ی آزادانه‌ وی در تعیین سرنوشت دستاورد فکری را محدود نمایند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی - توصیفی، الزامات قراردادی و غیرقراردادی ناظر بر حقوق معنوی مؤلف در ایران و اتحادیه اروپا را مورد بررسی قرار داده و در نهایت این نتیجه حاصل می‌شود که با پذیرش نظریه قراردادپذیری در دو نظام مذکور، پدیدآورندگان ناگزیر از تبعیت از قواعد عمومی قراردادها و ملاحظات فنی و مرتبط با نظم عمومی در توافقات خود خواهند بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Imposed Obligations (Contractual and Non-Contractual) on Authors’ Moral Rights in view of Contractability Theory in Iran and the European Union

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Mohammad Karimi 1
  • Pejman Mohammadi 2
1 Ph.D. Student in International Trade and Investment Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Intellectual Property Law, Faculty of Law, University of Tarbiat Modares, Tehran, Iran
چکیده [English]

Moral rights are traditionally conceived as a reflection of an author’s personality, beliefs, and ideas. Nonetheless, while safeguarding the author’s personality, reputation, dignity, and creativity as embodied in literary and artistic works, these rights remain distinct from general personality rights inherent in every human being. This distinction precludes absolute approaches to their features -particularly the principle of inalienability - and thereby grants authors a degree of autonomy in determining the fate of their intellectual creations. Consequently, under certain conditions, authors may delegate the exercise of moral rights, waive them to a limited extent, or define the framework for the exploitation of the work, including permissible modifications. However, the exploitation of literary and artistic works is inevitably subject to obligations imposed either contractually, through agreements between the parties, or non-contractually, through mandatory rules and considerations of public order. Such obligations may, in practice, reshape the scope of moral rights and restrict the author’s freedom in determining the destiny of intellectual outputs. This research, through an analytical-descriptive approach, examines both contractual and non-contractual obligations affecting authors’ moral rights in Iran and the European Union. The findings demonstrate that, notwithstanding the theoretical acceptance of the contractability of moral rights in both legal systems, authors remain bound by general contractual rules as well as mandatory provisions and considerations of public order and technical regulation in their agreements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Moral Rights
  • Contractability
  • Contractual and Non-Contractual Obligations
  • Inalienability
  • Directive on Copyright and Related Rights in the Digital Single Market

مراجع

1. Abdali, M. (2010). The Place of Ethics in Economic Analysis of Law, Journal of Comparative Law, 0(19), 101-126. [In Persian]
2. Deschanel, C. (2017).  Le droit patrimonial à l'image: émergence d'un nouveau droit voisin du droit d'auteur, Doctoral dissertation, Université d'Avignon.
3. Dietz, A. (1994). The moral right of the author: moral rights and the civil law countries, Colum. -VLA JL & Arts, 19, 199.
4. Drago, G. (2015). L’ordre public et la Constitution, Archives de philosophie du droit, 58(1), 199-214.
5. DRAI (L) (2007). La création salariée au prisme de la rupture du contrat de travail, in Propr. Intell., n° 23, 167-172.
6. Dusollier, S. V. C., Benabou, V. L., Bently, L., Derclaye, E., Dreier, T., Geiger, C., ... & Xalabarder, R. (2020). Comment of the European copyright society. Addressing selected aspects of the implementation of articles 18 to 22 of the directive (EU) 2019/790 on copyright in the digital single market, JOURNAL OF INTELLECTUAL PROPERTY, INFORMATION TECHNOLOGY AND ELECTRONIC COMMERCE LAW, 11(2), 132-148.
7. Fritz, J. (2024). The notion of ‘authorship’under EU law—who can be an author and what makes one an author? An analysis of the legislative framework and case law, Journal of Intellectual Property Law & Practice, 19(7), 552-556.
8. Ginsburg, J. C., & Sirinelli, P. (1990). Authors and Exploitations in International Private Law: The French Supreme Court and the Huston Film Colorization Controversy, Colum.-VLA JL & Arts, 15, 135.
9. Guibault, L., Hugenholtz, P. B., Vermunt, M., & Berghuis, M. (2002). Study on the conditions applicable to contracts relating to intellectual property in the European Union. Institute for information law.
10. Hansmann, H., & Santilli, M. (1997). Authors' and artists' moral rights: A comparative legal and economic analysis, The Journal of Legal Studies, 26(1), 95-143.
11. JafarZadeh, M. , & sheykhi, M. (2015). The Relations between Competition law and unfair Competition (from The Unifarmity Approach to Uniformity and Supplementary). Journal of Comparative Law, 1(2), 59-85. doi: 10.22080/lps.2015.1705 [In Persian]
12. Karimi, A. and Salimian, A. (2021). Obligation to Good Faith in Contracts in Iranian and French Law. Fares Law Research, 4(8), 234-248. DOI: 10.22034/lc.2021.132723 [In Persian]
13. Katouzian, N. (2023). General Principles of Contracts, Tehran: Ganjedanesh, vol.1, 22nd edition. [In Persian]
14. Hekmatnia, M. (2021). Intellectual Property System; (Origin, Infrastructure, Structure), Tehran: Pajooheshgah-e Farhang va Andishe-e Eslami, 1st edition. [In Persian]
15. Maleki, M. and Poormohamadi, S. (2023). A comparative study of collective management of copyright in musical works. Islamic Law, 20(76), 137-163. [In Persian]
16. Mazeaud, D. (1999). Loyauté, solidarité, fraternité: la nouvelle devise contractuelle?, L’avenir du droit, 605.
17. McCardle, M. (2003). Fan Fiction, Fandom, and Fanfare: What's All the Fuss?, BUJ Sci. & Tech. L., 9, 433.
18. Mohammad Karimi,M. J. and Mohammadi,P. (2025). A Contractability of Author’s Moral Rights in Iran and the European Union. Comparative Law Researches, 29(2), 147-186. DOI: 10.48311/CLR.29.2.4 [In Persian]
19. Mohammadi, P. (2007). Copyright Contracts, Tehran: Dadgostar, 1st edition. [In Persian]
20. Naeemi,S. M. (2022). The Philosophy of Contract Enforceability: A Comparative Study in the Common Law and Iranian Law. Comparative Law Researches, 26(4), 110-136. [In Persian]
21. Nemati, E. , & hosseini moghadam, S. H. (2020). A Comparative Study of Scientific Theft in Iranian Laws and European Union Member States. Journal of Comparative Law, 4(2), 180-199. doi: 10.22080/lps.2020.18367.1169 [In Persian]
22. Radkova, L. (2001).  Moral rights of authors in international copyright of the 21st century: time for consolidation?, Doctoral dissertation, University of British Columbia.
23. Raizon, H. (2014). La contractualisation du droit moral de l'auteur, Doctoral dissertation, Université d'Avignon.
24. Safaei, S. H. & Qasemzadeh, S. M. (2017). Civil Law: Persons and Persons Under Legal Incapacity, Tehran: SAMT, 5th edition. [In Persian]
25. Salokannel, M., Strowel, A., & DERCLAYE, E. (2000). Study contract concerning moral rights in the context of the exploitation of works through digital technology. No ETD/99/B5-3000/E° 28 April.
26. Savrai,P. (2025). Challenges Caused by the Ownership of Joint Works in Software and Contractual Methods of Prevention. Comparative Law Researches, 29(2), 58-87. DOI: 10.48311/CLR.29.2.6 [In Persian]
27. Shakeri, Z. (2022). New Horizons of Intellectual Property Rights in the Perspective of Directive (EU) 2019/790 on Copyright and Related Rights in the Digital Single Market, Legal Research Quarterly, 25(98), 267-294. DOI: 10.22034/jlr.2022.228066.2263 [In Persian]
28. Synodinou, T. (2023). Moral rights in cases involving multiple ownership, In Research Handbook on Intellectual Property and Moral Rights, Edward Elgar Publishing, 210-232.
29. Teymourimoghaddam, F., Qabuli Dorafshan, S. M. M. and Mohseni, S. (2023). A Comparative Study of the Right of Attribution in the Legal Systems of Iran, the United Kingdom, and the United States of America. Jurisprudence and Islamic Law, 14(32), 1-31. DOI: 10.22034/law.2023.52066.3141 [In Persian]
30. Touboul, A. (2011). Les droits d'auteur des agents publics issus de la loi DADVSI, LEGICOM, 47(2), 75-84.
 

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 17 آبان 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار