تکثرگرایی اساسی پاسخی به کاستی‌های نظری اساسی‌گرایی دولت‌محور

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

مفهوم اساسی‌گرایی ناظر بر جریانی در ساحت حقوق اساسی‌ است که تحدید قدرت عمومی تحت لوای سندی به نام قانون اساسی را در دستور کار خود قرار می‌دهد. از آنجایی که برای سده‌ها دولت-ملت‌ها نخستین و عینی‌ترین جلوه‌ی بیرونی قدرت عمومی تلقی گردیده‌اند، لذا اساسی‌گرایی نیز به مثابه نظریه‌ای مبتنی بر دولت و قانون اساسی وضع‌شده توسط آن، نضج یافته است. به بیان دیگر در این خوانش از اساسی‌گرایی تنها خاستگاه قدرت عمومی، دولت و تنها سند موجد هنجارهای اساسی، قانون اساسی قلمداد می‌گشت و بدیهی بود که کارویژه‌ی اصلی این جریان فکری، پیش‌بینی مکانیسمی جهت تحدید و تنظیم قدرت تولیدشده توسط دولت بود. این در حالی بود که واقعیت حاکم بر ساحت عمومی و تولید قدرت دست‌کم در چند دهه‌ی اخیر از فرضیه‌ی پیش‌گفته تبعیت ننموده و در عمل آفرینش قدرت توسط بازیگرانی غیر از دولت را تحقق بخشید و همین امر یعنی مواجهه‌ی حقوق اساسی با بازیگرانی که هنوز قدرت برخاسته از آن‌ها شناسایی و سپس محدود نشده، ضرورت گونه‌ای از بازنگری نظری را در این عرصه ایجاب می‌کند. تکثرگرایی اساسی در حقیقت پاسخی اولیه به چالش‌های اساسی‌گرایی دولت‌محور و منحصر به هنجارهای گاه جانب‌دارانه‌ی قانون اساسی است. نقطه‌ی عطف این پژوهش نیز درست در همین‌جا شکل گرفته و دغدغه‌ی اصلی آن پرسش ازعوامل عدم‌تکامل اساسی‌گرایی، هم‌سو با تولد قدرت‌های نوین می‌باشد. یافته‌ی اصلی تحقیق آن است که تکثرگرایی اساسی نه به دنبال حذف دولت‌ از قلمرو نظریه‌ی حقوق اساسی، بلکه در عرض آن درصدد شناسایی قدرت شبکه‌ای و بعضاً پراکنده‌ی منبعث از بازیگرانی است که صرفاً عملکردشان درون قانون اساسی قابلیت توصیف و تجویز ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Constitutional pluralism, a response to the theoretical gaps of state-centered constitutionalism

نویسندگان [English]

  • Mohammad Jalali 1
  • Sogol Soodbar 2
1 Associate Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 PhD student in Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The concept of constitutionalism embodies a theoretical framework in constitutional law designed to constrain public power through the authority of a foundational document—the constitution. For centuries, nation-states have served as the principal and most visible embodiment of public power. As a result, constitutionalism evolved as a state-centered theory, rooted in the constitution enacted by the state itself. In this paradigm, the state was regarded as the sole source of public power, and the constitution as the exclusive instrument for establishing fundamental norms. Consequently, the central purpose of this approach was to devise mechanisms for limiting and regulating state-generated power.In recent decades, however, the dynamics of public life and power production have diverged from these traditional assumptions. In practice, power is increasingly generated by non-state actors. This shift has created a tension between constitutional law and these new actors—whose powers remain inadequately identified and unregulated—highlighting the need for a theoretical reassessment. Constitutional pluralism has emerged as a pivotal response to the limitations of state-centered constitutionalism and the occasionally biased norms enshrined in constitutions. This research explores why constitutionalism has struggled to adapt to the emergence of new forms of power. The study’s key finding is that constitutional pluralism does not seek to displace the state within constitutional theory. Instead, it aims to acknowledge the networked and often diffuse power generated by actors whose influence cannot be fully captured or regulated solely within the traditional constitutional framework.

کلیدواژه‌ها [English]

  • constitutionalism
  • public power
  • constitutional pluralism
  • State-centeredness
  • constitutional fetishism

مراجع

Celeste, E. (2019). Terms of service and bills of rights: new mechanisms of constitutionalisation in the social media environment?. International Review of Law, Computers & Technology, 33(2), 122-138.
Celeste, E. (2022). Digital constitutionalism: The role of internet bills of rights. Taylor & Francis.
Dahl, R. A. (2005). Who governs?: Democracy and power in an American city. Yale University Press.
Dahl, R. A. (2020). On Democracy. Translated by Fesharaki, H. Shirazeh Publication. [In Persian]
Dogaru, T. C. (2021). National Paths on Implementing EU GDPR: A Legal Approach. Curierul judiciar, https://www. curieruljudiciar.ro/2018/10/15/28517.
Federal Data Protection Act (BDSG) of 30 June 2017 (Federal Law Gazette I p. 2097).
French Data Protection Act (Loi Informatique et Libertés), the law of January 6, 1978.
Gill, L., Redeker, D., & Gasser, U. (2015). Towards digital constitutionalism? Mapping attempts to craft an internet bill of rights. The Berkman Klein Center for Internet & Society. Research Publication No. 2015-15.
Griffin, S. M. (1990). Constitutionalism in the United States: From theory to politics. Oxford Journal of Legal Studies, 10(2), 200-220.
Jalali, M., Soodbar S. (to be published). Societal Constitutionalism in the Digital Age.  Public Law Studies Quarterly, Doi: 10.22059/jplsq.2024.369087.3442. [In Persian]
Joerges, C., Mény, Y. & Weiler, J. H. H. (eds.) (n.d.). Mountain or Molehill?: A Critical Appraisal of the Commission White Paper on Governance. Jean Monnet Working Paper No. 6/01. Inge Burgess, Chris Engert (assoc. eds).
Kingdom, E. (2000). Book Review: Law and Reflexive Politics. Social & Legal Studies, 9(1), 172-173.
Kingsbury, B., Krisch, N., & Stewart, R. B. (2005). The emergence of global administrative law. Law and contemporary problems, 68(3/4), 15-61.
Loughlin, M. (2014). Constitutional pluralism: An oxymoron?. Global Constitutionalism, 3(1), 9-30.
MacCormick, N. (1995). The Maastricht‐Urteil: Sovereignty Now. European law journal, 1(3), 259-266.
MacCormick, N. (1999). Questioning sovereignty: law, state, and nation in the European Commonwealth. Oxford University Press.
Pernice, I. (1999). Multilevel constitutionalism and the Treaty of Amsterdam: European constitution-making revisited?. Common market law review, 36(4), 703-750.
Rahman Setayesh, S. (2023). The Right to Freedom of Speech on Social Media in the Legal Systems of the United States. A Dissertation Submitted for the Degree of Master of Public law. Faculty of Law, Shahid Beheshti University. [In Persian]
Rasekh, M., bayat komitaki, M. & Mohammadi, S. (2018). A Critical Appraisal of Legal Pluralism.  Legal Research Quarterly, 21(83), 63-85. Doi: 10.22034/jlr.2018.110630.1066. [In Persian]
Shaw, J., & Wiener, A. (2000). The paradox of the ‘European polity’. The state of the European Union, 5, 64-88.
Slaughter, A. M. (2001). In Memoriam: Abram Chayes. In American Society of International Law. Proceedings of the Annual Meeting. (p. 331). Cambridge University Press.
Soodbar, S. (2018). European Court of Human Rights and Constitutionalisation of National Legal Order of the Member States. A Dissertation Submitted for the Degree of Master of Public law. Faculty of Law, Shahid Beheshti University. [In Persian]
Srokosz, J. (2019). The Argument from Legal Fetishism in Constitutional Discourse. Krytyka Prawa. Niezależne Studia Nad Prawem, 11(1), 291–305.
Teubner, G. (2012). Constitutional Fragments: Societal Constitutionalism and Globalization. Oxford University Press.
Walker, N. (2000). Beyond the Unitary Conception of the United Kingdom Constitution?. Public law, 384-404.
Walker, N. (2002). The idea of constitutional pluralism. The modern law review, 65(3), 317-359.
Walker, N. (2011). Reconciling MacCormick: constitutional pluralism and the unity of practical reason. Ratio Juris, 24(4), 369-385.
Ward, I. (2001). Beyond constitutionalism: the search for a European political imagination. European Law Journal, 7(1), 24-40.
Weiler, J. H. (2011). Prologue: global and pluralist constitutionalism–some doubts. The worlds of European constitutionalism, 8-18.
Wu, T. (2003). Network neutrality, broadband discrimination.  Journal of Telecommunications and High Technology Law, 2, 141-179.
.
 
پژوهشنامه حقوق تطبیقی
دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 21
فروردین 1405
صفحه 111-134

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 01 دی 1403
  • تاریخ بازنگری: 23 دی 1403
  • تاریخ پذیرش: 07 فروردین 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار