بررسی فقهی و حقوقی ماهیت شرط عندالاستطاعه بودن مهریه

نوع مقاله: حقوق تطبیقی

10.22080/lps.1970.2062

چکیده

شرط عندالاستطاعه بودن مهریه همانند سایر شروط ضمن عقد، باید شرایط صحت را دارا باشد، این شرط تنها تأکید بر قاعده ی منع رجوع طلبکار به مدیون معسر، که نتیجه ی آن حال بودن مهریه می باشد، نیست، زیرا اصل در قیود احترازی بودن آن هاست و به علتی خاص، ذکر می‌شوند، تأکیدی نبودن این شرط با بررسی در کلام فقها نیز مشهود تر است، مسلّماً هدف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از الزامی کردن درج شرط عندالاستطاعه در کنار شرط عندالمطالبه در سند نکاحیه نیز کاهش آمار زندانیان مهریه است و اگر تنها تأکید در نظر گرفته شود، هیچ دلالتی بر اقرار زوجه به اعسار زوج ندارد و می‌توان زوج را با توجه به ماده 3 قانون نحوه ی اجرای محکومیت های مالی، حبس کرد. مهریه با این شرط، مهریه‌ای مؤجّل یا معلّق است، ازاین رو ،غرری که به جهت مجهول بودن در اجل مهریه یا در زمان تعلیق اثر مهریه، به وجود می آید، به هیچ عنوان از نظر اصول فقهی و حقوقی قابل چشم پوشی نیست، چرا که معلوم و معین بودن مهریه از شرایط اساسی آن است و جهل به آن، سبب بطلان مهریه می شود و مهرالمثل را ثابت می کند، اصل تعهد نیز در مهریه ی با شرط عندالاستطاعه از بین می رود، چرا که حق مطالبه‌ی مهریه برای زوجه به صورت نامحدودی از بین رفته است، البته اگر یک مدت زمان خاصی را برای به استطاعت رسیدن زوج در نظر بگیرند، این ایرادات دفع می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Islamic jurisprudence and legal review in The nature of the afford to pay dowry term

چکیده [English]

afford to pay dowry term like other terms in contract should have the correct conditions, this term is not emphasize on the rule of prohibition of reference the creditor to insolvent debtor and in result in this situation dowry is present, because the principle is avoidance of provisions and are propounded for special cause. In the words of the jurists, it is evident that such term is not only for emphasis and dowry is not present in this situation. Certainly the object of registration organization of documents and estate country for obliging of afford term beside demand term in matrimonial deed is reduction the statistics of prisoners for dowry and if it is only for emphasis, does not indicate the confession of wife to insolvency of husband and in this situation; it is possible to imprison the husband according to the article 3 of the act how of enforcement of financial sentence. Dowry with this term is deferred or suspended dowry, so the deceit that come into existence because of unknown period of dowry or suspension of dowry, cannot be ignored in the view of jurisprudence and law, because the essential conditions of dowry are knowing and fixing and not knowing the dowry causes the annulment of it and demonstrate the dowry likeness. The origin of obligation in dowry is under question because the right of demand the dowry for wife is losed unlimited. Of course if a specific time is taken into consideration for the ability of husband, these objections are removed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • couple- spous- dowry- on demand- on afford
1. بجنوردى، سیدمحمد، قواعد فقهیه، جلد 2، چاپ سوم، مؤسسه عروج، تهران، 1401 ه‍ ق 2. بهجت، محمدتقى، استفتائات، جلد 4، چاپ اول، دفتر حضرت آیة الله بهجت، قم، 1428 ه‍ ق 3. تبریزى، جواد، استفتائات جدید، جلد 2، چاپ اول، قم 4. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق تعهدات، چاپ چهارم، کتابخانه گنج دانش، تهران، 1389 5. سبحانی، جعفر، رساله توضیح المسائل، چاپ سوم، مؤسسه امام صادق علیه‌السلام، قم، 1429 ه‍ ق 6. شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، جلد 1، چاپ هفتم، مجد، تهران، 1388 7. صفایی، سیدحسین، امامی، اسدالله، حقوق خانواده، جلد 1، چاپ چهارم، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، تهران، 1374 8. کاتوزیان، ناصر، خانواده، جلد 1، چاپ اول، انتشار، تهران، 1388 9. ..............، قواعد عمومی قراردادها، جلد 1، چاپ سوم، انتشار، تهران، 1380 10. مکارم شیرازى، ناصر، احکام بانوان، چاپ یازدهم، مدرسه امام على بن ابى طالب علیه‌السلام، قم، 1428 ه‍ ق 11. ....................................، النکاح، جلد 6، چاپ اول، مدرسه امام على بن ابى طالب علیه‌السلام، قم، 1424 ه‍ ق 12. ................................، استفتائات جدید، جلد 1، چاپ دوم، مدرسه امام على بن ابى طالب علیه‌السلام، قم، 1427 ه‍ ق 13. گلپایگانى، سیدمحمدرضا، مجمع المسائل، جلد 4، چاپ دوم، دارالقرآن الکریم، قم، 1409ه‍ ق 14. عربی 15. ابن ادریس حلّى، السرائر، جلد 2، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1410 ه‍ ق 16. انصارى، مرتضى، المکاسب، جلد 6، چاپ اول، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، قم، 1415 ه‍ ق 17. .....................، النکاح، چاپ اول، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، قم، 1415ه‍ ق 18. حر عاملى، محمد، وسائل الشیعة، جلد 17 و 21، چاپ اول، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، 1409 ه‍ ق، ج 19. شهید ثانى، مسالک الأفهام، جلد 8، چاپ اول، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم، 1413 ه‍ ق 20. شهید اول، اللمعة الدمشقیة، چاپ اول، دارالتراث - الدارالإسلامیة، بیروت، 1410 ه‍ ق 21. علامه حلی، قواعد الأحکام، جلد 2، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1413 ه‍ ق 22. فاضل لنکرانى، محمد، أجوبة السائلین، چاپ اول، دفتر حضرت آیة الله، قم، 1416 ه‍ ق 23. ..................................، النکاح، چاپ اول، مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام، قم، 1421 ه‍ ق 24. فخر المحققین حلّى، محمد، إیضاح الفوائد، جلد 2، چاپ اول، مؤسسه اسماعیلیان، قم، 1387 ه‍ ق 25. کشى، محمد، رجال الکشی، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، مشهد، 1490 ه‍ ق 26. محقق حلّى، نجم الدین، شرائع الإسلام، جلد 2، چاپ دوم، مؤسسه اسماعیلیان، قم، 1408 ه‍ ق 27. خمینی، سیدروح الله، تحریر الوسیلة، جلد 1 و 2، چاپ اول، مؤسسه مطبوعات دار العلم، قم 28. خویى، سیدابوالقاسم، صراط النجاة، جلد 1، چاپ اول، مکتب نشر المنتخب، قم، 1416 ه‍ ق 29. مظفر، محمدرضا، اصول فقه، جلد 1، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1388 30. میرزاى قمى، ابوالقاسم، جامع الشتات، جلد 4، چاپ اول، مؤسسه کیهان، تهران، 1413 ه‍ ق 31. نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام، جلد 24 و 31، چاپ دهم، دارالکتب اسلامیه، تهران، 1374 32. مقالات 33. تاجگر، رضا، «مهریه عندالاستطاعه است»، ماهنامه کانون، شماره 88، دی ماه 1387 34. تقدیسی، مجتبی، «شرط پرداخت مهریه به صورت عندالاستطاعه»، ماهنامه کانون، شماره 105، خرداد 1389 35. ساردوئی نسب، محمد، «تحلیل حقوقی مهریه عندالاستطاعه یا عندالمطالبه»، کتاب زنان، سال یازدهم، شماره 43، بهار 1388 36. سعیدی، محمدعلی و وهاب‌زاده، سیدعباسعلی، «بررسی شرط عندالاستطاعه در مهریه»، آموزه‌های حقوقی، شماره 13، بهار 1389 37. سایت‌ اینترنتی 38. استفتائات جدید رهبری، آدرس سایت: 39. http://www.leader.ir/tree/index.php? Catid=49 40. 36. Ibn edris helli, assaraer, Volume 2, (2nd ed), Islamic Publications Office affiliated to the Society of Qom Seminary Teachers, Qom, 1989 41. 37. Mozaffar, m. osoul figh, Volume 1), Islamic Publications Office affiliated to the Society of Qom Seminary Teachers, Qom, 2010 42. 38. Allame helli, ghavaedol ahkam, Volume 2, (1nd ed), Islamic Publications Office affiliated to the Society of Qom Seminary Teachers, Qom, 1992 43. 39. Ansari, M. Almakaseb, Volume 6, (1nd ed). International Congress Commemoration of Sheikh Ansari, Qom, 1994 44. 40. ……….…. Marriage, (1nd ed) International Congress Commemoration of Sheikh Ansari, Qom, 1994 45. 41. Behjat, M. esteftaat, Volume 4, (1nd ed), Office of Ayatullah Bahjat, Qom, 2007 46. 42. Bojnordy, S. M. ghavaed feghhiyyeh, Volume 2, (3nd ed), Institute of oroj, Tehran, 1980 47. 43. Fakhrolmohaghgheghim helli, M. izaholfavaed, Volume 2, (1nd ed), Institute of Ismailian, Qom, 1966 48. 44. Fazel lankarani, M. ajvabatossaelin, (1nd ed), Office of Ayatollah, Qom, 1995 49. 45. ………………….. Marriage, Imams of jurisprudence, Qom, 2000 50. 46. Golpayegani, S. M. majmaolmasael, Volume 4, (2nd ed), darolghoranelkarim, Qom, 1988 51. 47. Hore ameli, M, vasaelloshieh, Volume 17 and 21, (1nd ed), allolbeyt Institute, Qom, 1988 52. 48. Jafari langerodi, M. Rights obligations, (4nd ed), Gange danesh library, Tehran, 2011 53. 49. Kashi, M. rejalol kashi, Institute Mashhad University Press, Mashhad, 1970 54. 50. Katoziyan, N. Family, Volume 1, (1nd ed). Enteshar, Tehran, 2009 55. 51. ……………..General principles of contracts, Volume 1, (3nd ed), enteshar, Tehran, 2002 56. 52. Khoei, S. A. seratonnajat, Volume 1, (1nd ed), Publication school almontakhab, Qom, 1995 57. 53. Makarem shirazi, N. Women ordinances, (11nd ed) School of Imam Ali ibn Abi Talib, Qom, 2007 58. 54. , ………………….. Marriage, Volume 6, (1nd ed) School of Imam Ali ibn Abi Talib, Qom, 2003 59. 55. …………….... ….. New esteftaat, Volume 1, (2nd ed), School of Imam Ali ibn Abi Talib, Qom, 2006 60. 56. Mirzaye ghomi, A. jameoshetat, Volume 4, (1nd ed), keyhan Institute, Tehran, 1992 61. 57. Mohaghegh helli, N. sharayeol eslam, Volume 2, (2nd ed), Institute of Ismailian, Qom, 1987 62. 58. Mosavi Khomeini, S. R. tahrirolvasileh, Volume 1 and 2, (1nd ed), Press Institute darolelm , Qom 63. 59. Najafi, M. Javaherolkalam, Volume 31, (10nd ed). Islamiyyeh library, Tehran, 1995 64. 60. Safaei, S. H.; Emami, A. Family law, Volume 1, (4nd ed). Institute of Tehran University Publications and Printing, Tehran, 1995 65. 61. Shahid avval. Lomatoldameshghiyyeh, (1nd ed), daroltrath- daroleslamiyyeh, Beyrot, 1989 66. 62. Shahid sani, masalekolafham, Volume 8, (1nd ed). Institute of Islamic Studies, Qom, 1992 67. 63. Shahidi, M. Formation of contracts and commitments, Volume 1, (7nd ed). Majd Publications, Tehran, 2009 68. 64. Sobhani, J. resale toziholmasael, (3nd ed) Imam Sadiq Institute, Qom, 2008 69. 65. Tabrizi, J. new esteftaat, Volume 2, (1nd ed), Qom 70. Articles 71. 66. Saiedi, M; Vahhabzadeh, S. A. Review the condition afford to pay dowry، Legal doctrines, No. 13, 2011 72. 67. Sardoeinasab, M. Legal Analysis of dowry afford to pay or demand, Book Women, Eleven years, No.43, 2010 73. 68. Taghdisi, M. Payment of dowry as a condition afford to pay, kanon Magazine, No. 105, 2011 74. 69. Tajgar, r. dowry is afford to pay, kanon Magazine, No. 88, 2009 75. Website: 76. 70. New Astftayat leadership, Website: 77. http://www.leader.ir/tree/index.php? Catid=49